De trots van Twente: Regiosoap Van jonge leu & oale groond groot succes

‘Het stoplicht staat op rood, het stoplicht staat op groen; in Almelo is altijd wat te doen’. Jaren geleden typeerde de Twentse cabaretier Herman Finkers op de hem zo toevertrouwde gortdroge en ironische wijze het wel en wee van zijn geboortestreek. Twente, land van boeren, bier en vooral berustende bescheidenheid. Dat uitgerekend hij mede aan de basis zou staan van een verbazingwekkende revival van de regio, kon hij toen onmogelijk bevroeden. Nota bene door een regionale soapserie, die inmiddels door vijf andere regionalen wordt uitgezonden en vanaf dit najaar door KRO landelijk wordt gebracht: Van jonge leu & oale groond. Met geestelijk vader Henny Everts, hoofdredacteur en algemeen directeur van RTV Oost, een bespiegeling over het scenario van de serie, dat zichzelf ruimschoots overstijgt.

Tekst: Paul Koldewey

‘Een langer lopende regionale soap-achtige dramaserie op de buis brengen’. Al heel wat jaren geleden had een dergelijk idee zich in het hoofd van Henny Everts van RTV Oost genesteld. Maar ja, zo’n ambitieus project voor een regionale omroep die zich pas net op het televisiemakende vlak had begeven? Het leek in alle opzichten een onhaalbare exercitie. “Een regionale publieke omroep is in beginsel natuurlijk voor het brengen van betrouwbaar nieuws en relevante informatie op regionaal niveau,” begint Everts even bij de basis; het bestaansrecht van de omroep, waar hij inmiddels zestien jaar directeur en hoofdredacteur is. “Die taak adequaat invullen en dan ook nog eens zorgen dat je een groot publiek voor je wint en vervolgens aan je bindt, is al moeilijk genoeg.” Bovendien was het financiële bereik van de zendgemachtigde lange tijd niet berekend op zulke ‘experimentele escapades’.

In streekdialect
Everts kon zijn soapidee echter niet meer uit zijn gedachten krijgen. Sterker nog, op een gegeven moment wist hij zelfs zijn goede, maar lange tijd zeer aarzelende, kennis Herman Finkers voor het project te winnen. “Herman had het eigenlijk niet zo op soap,” weet Henny Everts zich nog goed te herinneren. Maar de twee deelden behalve vriendschap nog iets veel sterkers: Twents oergevoel en dito trots; diep weggestopt maar wel degelijk aanwezig. Finkers zag in dat daar iets mee gedaan kon en moest worden. ‘Maar als we het dan doen, dan moet het wel iets worden waarin uitsluitend herkenbare streekgebonden thema’s aan bod komen. En volledig in streekdialect’, vond hij. Finkers groeide uit van aanvankelijk scepticus tot drijvende stimulator van de serie.

Vervolgens was het de beurt aan streekgenoot en topregisseur Johan Nijenhuis (zie artikel elders in dit nummer) om de regioserie in eerste instantie af te wijzen en daarna met Twents enthousiasme te omarmen en te regisseren. “Met zulke mensen van naam achter de plannen werd het ineens ook een stuk eenvoudiger om de financiering van het geheel mogelijk te maken. Van het lokale bedrijfsleven tot aan de provincie,” aldus Everts, die vanaf dat moment de zakelijke en organisatorische verantwoording op zich nam. Op locatie in het Twentse Beuningen nam Johan Nijenhuis de regie voor zijn rekening, terwijl zijn filmbedrijf NL Film voor de productie tekende. Voor de casting werd Kemna Casting ingeschakeld. Via het eigen bestand, advertenties en diverse toneelgezelschappen in de regio werd een evenwichtige cast van ervaren mensen en onbekend Twents talent samengesteld. “Voor zowel Finkers, Nijenhuis als ikzelf was het een absolute voorwaarde dat het een rolbezetting met een sterke en herkenbare streekidentiteit moest zijn,” verklaart Henny Everts het ontbreken van bekende namen in het rijtje hoofdrolspelers, op Herman Finkers na. “Eenvoudigweg om het allemaal zo echt en herkenbaar mogelijk te laten zijn.”

Bier en brommers
En het werd echt. Dankzij het enthousiasme, het talent en de diepgewortelde Twentse trots die plots kon ontkiemen. Maar ook door een buitenstaander, die zeker niet onvermeld mag blijven: de scenarioschrijfster. “Het is indrukwekkend dat Ingrid zo’n scenario heeft kunnen schrijven, terwijl ze hier niet eens vandaan komt,” spreekt Everts met zichtbaar ontzag. Ingrid is schrijfster Ingrid van den Heuvel, die eerder onder andere voor GTST schreef. Zij bedacht het verhaal over de familie Wildspieker, waarvan een dochter na verblijf ‘in het westen’ door omstandigheden terugkeert naar de geboortegrond. Met alle gebeurtenissen, intriges en andere gevolgen van dien. Waarmee we ‘en passent’ de diepere laag van Van jonge leu & oale groond te pakken hebben.

“Er bestaat nog altijd een soort minderwaardigheidscomplex in deze contreien,” aldus Everts. “Twentenaren zouden dommig zijn met een vreemd dialect, veel bier drinken en oerendhard op brommers rijden. En als je hier weg kunt, moet je gaan.” Met de soap wil Everts voorgoed afrekenen met dat vooroordeel. “Twente is bovendien mooi, heeft nog alle ruimte en biedt zoveel mogelijkheden,” klinkt het gepassioneerd. “Waarom zou je je roots verloochenen?” Tot zijn eigen verbazing bemerkt Everts ineens dat de serie wat dat betreft ook autobiografische kanten heeft.

Maar dat gevoel hebben er wel meer. Veel meer. Sinds aflevering één is de serie namelijk een ongekend succes. Het kijkerpercentage komt niet onder de vijftig procent. Everts valt van de ene in de andere verbazing. “Op de site van Wehkamp staan de drie uitgekomen dvd’s van de serie al weken in de top 10; respectievelijk op één, twee en drie,” geeft hij maar een voorbeeld. Intussen worden er speciale Van jonge leu-bustours georganiseerd langs de opnamelocaties en hebben restaurants in en rond Beuningen Van jonge leu-menu’s op de kaart. “Volgens Finkers raken we de ziel van Twente,” probeert Everts het succes te verklaren. “De diep weggedrukte streektrots wordt getoond en nodigt de kijkers uit om dat ook te doen.” Maar het succes is intussen nog veel omvattender geworden. “We hadden bijvoorbeeld een aflevering over de problematiek rond loverboys. Die uitzending wordt nu door de politie als voorlichting aan de jeugd getoond.”

Kans voor regionaal talent
Volgens Everts betekent ‘zijn’ successtory dat er een rooskleurige toekomst is voor de regiosoap. Van jonge leu & oale groond wordt zoals gezegd inmiddels op vijf andere regionalen met veel succes uitgezonden. Heel Nederland kan het dankzij de KRO vanaf komend najaar zien en inmiddels heeft zelfs de Nord-Deutsche Rundfunk belangstelling getoond. Intussen zijn andere regionale omroepen ook bezig met plannen. Een goede zaak volgens Everts. “Er is gewoon een bewezen behoefte aan identiteitsversterkend en –bevestigend regionaal drama”, wijst Everts ook op het succes van ‘Dankert & Dankert’ van Omroep Friesland; de soap rondom twee advocatenbroers. “En natuurlijk wordt op deze manier ook alle kans geboden aan regionaal talent, bijvoorbeeld op het gebied van casting,” aldus Everts. “En dat moet jullie toch wel aanspreken.”

De opnames voor de tweede serie Van jonge leu & oale groond zijn momenteel in volle gang. En terwijl heel Twente snakt naar het vervolg, rijpen er bij Henny Everts alweer volop ideeën voor nieuwe regionale televisieseries. In zijn eigen streek maar ook daarbuiten. Als het aan Everts ligt, staat het licht overal op groen.