Interview met Lucidare-docenten

Sinds begin september is Nederland een acteerschool rijker. Lucidare heet de school, wat Italiaans is voor polijsten. Want dat doen de beroemde leraren van de school met het talent van de leerlingen. Maar liefst acht vaste docenten en twee gastdocentes zullen de komende jaren de nieuwe crème de la crème van film en televisie opleiden. Ik sprak tijdens de opening van de school drie docenten, Willeke van Ammelrooy, Chris Tates en Anita Donk over hun plannen met en ideeën over de opleiding.

Deze opleiding is geen Toneelschool. Een tak uit de acteerwereld zou dit om die reden al niet toereikend vinden voor een goede carrière als acteur. Hoe zien jullie dat?

Anita: “Zelf zou ik jonge mensen die graag willen acteren ook adviseren om de Toneelschool te doen, maar in dit geval spreken we van een gespecialiseerde school op het gebied van televisie en film. Dat is een andere insteek en daarom erg interessant om te volgen. Uiteindelijk gaat het leren acteren allemaal vanuit dezelfde basis.”

Willeke: “Acteren voor theater, acteren voor televisie, acteren voor film heeft allemaal dezelfde basis dat ‘elementair toneel’ heet. Het heeft alleen die naam, omdat er geen andere naam aan is gegeven, daar het op de Toneelschool werd onderwezen. De technieken voor televisie, toneel en film zijn wél verschillend. Bij theater moet je groter spelen, verder reiken met je spel en stem. Dat zijn aparte technieken. Bij televisie mag je net iets meer dan elementair toneel. Zie bijvoorbeeld André van Duin, die geeft iets méér. Bij film wordt je hoofd zo groot, dat je minder dan naturel moet spelen.”

Anita: “Wat ik wel een verschil vind, is dat bij acteren op televisie je meer na moet denken dan in het theater. Dit is simpelweg omdat het bij televisie-acteren gaat om gedachten en de expressie die vervolgens op je gezicht moet verschijnen.”

Willeke: “Wat heel erg belangrijk is tijdens de lessen is dat de leerlingen zichzelf terug kunnen zien. Daar leer je ontzettend van. Je ziet dan namelijk hoe je reageert in bepaalde scènes en dit kun je verbeteren.”

Want u zult zich specifiek gaan richten op filmacteren?

Willeke: “Dat wordt inderdaad mijn vak, maar natuurlijk ga ik uit van het elementair toneel.”

Anita: “Het eerste blok ga ik me bezig houden met elementair spel, waarnaast fantasie-lessen. Daarmee wil ik de leerlingen leren hun fantasie te gebruiken en situaties te visualiseren. In het tweede blok wil ik toespitsten op het voorbereiden op een personage. Ik vind het namelijk belangrijk dat je als acteur kunt visualiseren wat voor type je personage is en een wereld creëert om het personage heen. Waar woont het personage, wat draagt hij/zij, wat is belangrijk voor die persoon, hoe reageert hij/zij op situaties. Dat is in feite het grootste gedeelte waar de tijd van een acteur aan op gaat. Je moet zo goed voorbereid op een set staan en je moet zo in die wereld van het personage gaan zitten.”

Willeke: “Orson Welles heeft dat een keer prachtig gedaan voor een rol in Malpertuis van Harry Kümel. Hij moet in de film de familie haten en anderson. Wat deed hij ter voorbereiding? Hij begon tijdens de repetities iedereen het leven zuur te maken, met als gevolg dat ze tijdens de daadwerkelijke opnames hem wel konden killen. Dat was precies wat hij wilde! Dit is een voorbeeld die ik graag tijdens een les zou gebruiken.”

Wat willen jullie de leerlingen leren?

Anita: “In principe is de bedoeling dat wij de leerlingen van het begin tot het eind van de productie, dus als je op de première staat, alles bijbrengen.”

Chris: “Het is ook belangrijk dat je als acteur leert om zaken te doen. Je bent je eigen onderneming, dus is het heel belangrijk om daarmee leren om te gaan. Het netwerken is daar ook een erg belangrijk onderdeel in. We willen meer doen dan sec les geven.”

Anita: “Het bekend worden is voor mij één van de minder leuke kanten van het vak. Toch moet je ermee om kunnen gaan, interviews kunnen geven, dat is moeilijk. Ik deed dit werk vanuit de passie voor het spelen en was totaal niet bezig met bekendheid en de daarbij behorende ontwikkelingen. De passie voor het spelen willen wij overbrengen op de leerlingen.”

Willeke: “Het is belangrijk dat deze jonge acteurs de liefde voor het vak meekrijgen. Het gaat er niet om dat je op televisie komt en bekend wordt en veel geld kunt vragen voor commercials, het gaat om de liefde voor het vak.”

Zouden die soapacteurs hier ook een opleiding kunnen volgen?

In koor: “Natuurlijk!” Dan vervolgt Willeke: “Iedereen die liefde voor het vak heeft en wil weten waar het vandaan komt en meer over het vak wil leren.”

Anita: “Zeker acteurs die al opgeleid zijn, maar die vinden dat er te weinig tijd op hun school is besteed aan camera-acteren zijn zeker heel erg welkom. Er zijn ook zoveel docenten, dat je van iedereen iets anders kunt leren.”

Chris: “Wat ook leuk is aan deze opleiding, is dat er door mensen les gegeven wordt, die heel veel praktijkervaring hebben. Ik heb op de Toneelschool les gehad van mensen die niet veel in de praktijk hadden gedaan, en dat het bij ons wel is, is zeker een pre.”

Anita: “Wat trouwens ook belangrijk voor deze leerlingen is, is om te weten wat je kunt verwachten als je de garage van de studio inrijdt. Wat moet je dan doen en vooral wààr moet je naar toe? Wie is wie op de set? Dat zijn allemaal vragen die wij heel goed kunnen beantwoorden door onze ervaring. Het scheelt een heleboel in nerveusiteit als je weet wat je kunt verwachten van een productie. Hoe beter voorbereid en geïnformeerd naar een set gaat, hoe meer ontspannen je bent en dus hoe beter je spel is.”

Chris: “De studenten gaan hier in een snelkookpan, want een opleiding duurt hier een half jaar en ze krijgen vier avonden per week les. Ook moeten ze aan de bak om lessen voor te bereiden en te verwerken.”

Anita: “Het is echt keihard werken voor de studenten, want huiswerk bestaat niet alleen uit leren over hoe het leven en de karakter van een personage zijn, maar ook teksten leren.”

Chris: “En daar zijn we vanaf het begin al niet te mild mee. De leerlingen zullen pas twee dagen van tevoren hun tekst krijgen. Waarom doen we dat? Omdat het in de praktijk vaak genoeg gebeurt dat je de avond van tevoren de tekst opgestuurd krijgt.”

Wat moeten leerlingen WEL doen tijdens de cursussen?

Anita: “Alles opzuigen waar zij iets aan hebben en dat zal voor iedereen iets anders inhouden.”

Chris: “Het zijn natuurlijk allemaal mensen die bewust hier zijn en graag willen leren. En dat zullen ze ongetwijfeld doen. Wij proberen ze zoveel mogelijk mee te geven en uiteindelijk zullen ze met meer ‘gereedschap’ en kennis eruit komen.”

Wat moeten ze NIET doen?

Willeke: “Acteren!”

Anita: “Daar sluit ik me helemaal bij aan. Acteren, punt! Als wij zien dat zij acteren, doen ze het niet goed.”