Interview met directie ACT

Wat vonden jullie van het debat die gehouden werd ter ere van de publicatie van ‘Spelen voor de Kost’?
Waldemar: “Ten eerste vind ik het al ontzettend goed dat er een onderzoek is gedaan naar de cijfers binnen het acteursvak.
Over de dag zelf ben ik benieuwd naar hoe er op dit onderzoek wordt gereageerd door de politiek. Het is voor acteurs heel moeilijk sterk te staan tegenover de broadcasters en producenten, dus ik ben benieuwd naar wat zij voor ons kunnen doen. Volgens mij hebben de politici het niet helemaal begrepen, want ze geven aan dat we ons moeten verenigen, wat precies is wat we hebben gedaan. Nu is er een duidelijke vereniging en zijn we gegroepeerd met allerlei vakbonden en Stichting NORMA onze Collectieve Beheersorganisatie, dus is het tijd voor de politiek om ons te helpen de wet aan te passen.
Op het moment mogen wij namelijk geen minimumloon afspreken volgens de NMA wet. In een goede marktwerking zijn de vraag en aanbod in verhouding. In ons vak is dit niet zo; er zijn veel meer acteurs dan dat er werk is. Op een gegeven moment krijg je dan acteurs die gaan werken voor een appel en een ei en dat werkt natuurlijk niet voor andere acteurs, want dan gaan de prijzen omlaag en wanneer de prijzen zo laag zijn, kun je niet van je werk leven.
    Als je een minimumloon instelt, zal de producent eerder kiezen voor een goede acteur en gaat de kwaliteit van het product erop vooruit. Daarnaast krijgt de acteur ook een redelijke vergoeding voor zijn of haar werk.”

Wat is jullie rol binnen ACT?
Waldemar: “Ik ben mede-oprichter en Vincent is vanaf het begin bij ACT betrokken geweest. Nadat ik een paar jaar er veel aan heb gewerkt geef ik het stokje over aan Vincent en wordt hij de nieuwe directeur. Hij moet het geheel naar een hoger plan trekken.”
Vincent: “De eerste stap die Waldemar heeft gemaakt, is zorgen dat er een groep is, wat volgens mij ook de moeilijkste klus is geweest, want in de tien jaar ervoor is het nooit gelukt. Acteurs vonden het nooit leuk om bij elkaar te klitten en het over prijzen te hebben. Het is natuurlijk een individualistisch beroep. Nu hebben we een groep van achthonderd mensen die aangesloten is bij ACT. De nieuwe groep bestuurders; Loek Peters, Anna Drijver en ik moeten er nu voor zorgen dat het een echte organisatie wordt en dat er een duidelijke structuur komt.”
Waldemar: “We hebben opgesteld wat we willen qua wetgeving, prijsafspraken enzovoort. Vincent moet nu leiding geven aan het onderzoek over hoe de opgestelde doelen te realiseren. Een goede organisatie is heel belangrijk wanneer je fondsen moet werven. Je moet natuurlijk allerlei kosten maken, zoals zaaltjes huren, juridisch advies inwinnen, de website uitbreiden en up-to-date houden. De website is erg belangrijk voor de communicatie met de leden. Wij willen nieuws kunnen brengen aan de leden en informatie over belangrijke onderwerpen kunnen geven.”

Waardoor de acteurs wat sterker staan in hun onderhandelingen? Het lijkt nu wel of een acteur bijna niet zonder agent kan.
Vincent: “Dat valt op zich wel mee hoor, ongeveer dertig procent van de acteurs heeft een agent.” Maar zijn acteurs dan bang om te onderhandelen?
Waldemar: “Op het moment dat er veel acteurs zijn en weinig vraag en de acteur wordt gevraagd om te gaan praten over een eventuele rol komt het niet eens in een acteur op om eisen te gaan stellen over de arbeidsvoorwaarden. Hij wil alleen laten zien dat hij geschikt is voor die rol en gaat echt niets over geld zeggen.
    Door het feit dat acteurs een zwakke positie hebben in het onderhandelen, willen zij graag vertegenwoordigd worden door een agent, en dat in dan heel erg prettig. Daarnaast is het ook fijn dat je je dan bezig kunt gaan houden met waar je goed in bent en je niet de hele tijd bezig moet houden met de zakelijke zijde van het vak. Het zou natuurlijk het beste zijn als op een gegeven moment de markt zo in evenwicht is dat een acteur zelf kan onderhandelen. Dat is precies waar we mee bezig zijn. Eigenlijk vullen wij het gat dat valt doordat de acteeropleidingen niet aan de studenten leren hoe ze het beste zakelijke deals kunnen sluiten. Bij ACT vinden wij dat een acteur moet leren voor zichzelf te zorgen in plaats van iemand anders voor zich te laten zorgen. Agenten kunnen hierop dan een aanvulling zijn, en nog betere afspraken maken." 
Vincent: “Daarbij hebben wij als acteurs een achterstand op andere beroepsgroepen, aangezien de acteurs nooit gegroepeerd zijn. De generatie vóór ons heeft niet haar best gedaan om het vak veilig te stellen voor de toekomstige generaties. Rond het jaar 2000 is er een hoop beslissingen genomen, waarbij wij als acteurs niet betrokken waren. Bijvoorbeeld de regeling van herhalingsrechten, en andere beslissingen. Nu gebruiken zij die regels als richtlijnen, terwijl er toen helemaal niet met ons overlegd is, hoewel het ons brood betreft.
    Het is erg belangrijk dat we niet uiteenvallen in kleine clubjes, maar echt een eenheid vormen. Door een eenheid te vormen worden we serieus genomen. Daardoor ligt er nu ook het onderzoek en zitten we met verschillende partijen en bonden om tafel. We zijn nu eigenlijk in de meest belangrijke fase aanbeland, de fase waar we het afgelopen jaar naar toe hebben gewerkt en waar we nu de vruchten van plukken. Veranderingen in regelgeving doorvoeren duurt nu eenmaal wat langer.”

Wat denken jullie dat de politici voor jullie kunnen doen?
Waldemar: “Wat belangrijk is, is dat wij officieel onder de makers van kunst worden geschaard en dat we daardoor een aandeel krijgen van de opbrengsten die daaruit voortkomen.”
Vincent: “Het heeft wel lang geduurd voor we in het ‘makersgroepje’ kwamen, maar we kunnen nu wel meepraten als het gaat over de nieuwe exploitatievormen van kunst. Men kan nu bijvoorbeeld een serie terug zien bij uitzendinggemist.nl, maar over vijf jaar kan het totaal op een andere manier gaan, de techniek verandert snel en zijn de spelregels eromheen veranderd. Met de regelgeving hier omheen kan de poltiek ons helpen.             
   Daarnaast vind ik dat er sowieso één procent van het bruto nationaal product naar kunst zou moeten gaan, terwijl dat nu maar 0,6 % is. Zoals we ook tijdens het debat het over voetbal hadden in vergelijking met drama, kunnen we hier ook vergelijken; er gaan meer mensen naar theatervoorstellingen, cabaret, musical, films en andere vormen van kunst dan naar voetbalwedstrijden. Er wordt eromheen ook veel aan verdiend, want deze mensen gaan allemaal een hapje eten van tevoren en daarna nog een drankje doen, dus de plaatselijke economie is er ook bij gebaat. De meerwaarde van kunst voor een stad is dan ook door economen berekend op 10%. Dus over kunst moet niet zo raar gedaan worden, het is ontzettend belangrijk voor de economie en voor de uitstraling naar andere landen toe. Ik vind dat wij daar wat aan moeten doen en dan niet alleen maar zeggen dat de subsidies omhoog moeten, maar ook echt goed uitleggen wat de meerwaarde van kunst voor de maatschappij is.”
Waldemar: “Wij moeten niet gaan over het totaalbudget van de overheid aan kunst. De vraag die wij wel kunnen stellen is; hoe investeer je het? Geeft je het als publieke omroep uit aan voetbal, stop je het in de gebouwen, aan heel veel verschillende omroepverenigingen? Wij kunnen alleen maar staan voor de tak van acteurs en werken samen met de andere makers. Wij willen het publiek iets moois bieden en vinden dat acteur daarbij een stem verdient. Daarom zijn we verenigd in ACT en gaan daarbij in op de arbeidsvoorwaarden naast het verbeteren van het vak.”

Hoe gaan jullie ervoor zorgen dat jullie gehoord worden door de politiek?
Waldemar: “Volgende week zitten we weer met PAM bij de politieke partijen. Het samenwerken is trouwens ook iets wat ACT aanhangt. We komen niet alleen voor de belangen van acteurs, maar willen ook graag samenwerken met onze werkgevers. Zo heb ik vorige week met de publieke omroep om te tafel gezeten. Vincent probeert zich te concentreren op de theater-CAO’s. Op alle vlakken proberen we verschil te maken.”
Vincent: “Het is veel beter om een gesprek aan te gaan met je werkgever en geen ruzie te maken, daar bereik je veel meer mee naar onze opinie. Bijvoorbeeld het theater-CAO. Het gemiddelde wat een theateracteur verdient is echt veel kleiner dan wat andere HBO-afgestudeerden verdienen. De afgelopen jaren zijn de subsidies voor theater niet aangeraakt De andere groepen binnen theaterproducties, zoals bijvoorbeeld de technici hebben wel allerlei loonsverhogingen ontvangen, behalve de acteurs. Het gaat ons om gelijke behandeling, en daar moeten we sterk voor staan.”

Waldemar komt terug op wat ik eerder tijdens het interview zei over de onderhandelingspositie van populaire acteurs zoals Carice van Houten.
Waldemar: “Er is in ons land een aantal acteurs dat ervoor kan zorgen dat een film goed bekeken wordt, en daar zijn Carice van Houten en Katja Schuurman voorbeelden van. Daar is voor de producent natuurlijk wel belang bij en zal daarom een hogere prijs voor over hebben. Zo is er dus een groepje acteurs aan de absolute top en een hele bak eronder die veel minder verdient. 
   Een gezonde economie zou zijn als er ook een brede middenlaag aanwezig zou zijn. ACT wil het hele middengebied meer actief maken en opduwen qua prijs, waardoor je een bewegelijke markt.”

Er zijn veel castingbureaus die onder andere heel goed betaalde reclamecampagnes boeken. Tijdens het debat werd ook gesproken over deze jobs. Wat vinden jullie van dit soort opdrachten?
Vincent: “Ik heb wel eens een commercial gedaan, daar heb ik dus geen probleem mee. Maar je moet wel kieskeurig zijn in wat je doet. Het moet bij je passen. Vergeet niet dat als je een commercial doet je een jaar lang vijf keer per dag met je hoofd op televisie komt. Je wordt er in verhouding niet veel voor betaald. Bovendien kan een producent of regisseur van een volgende productie dan denken: ‘Die wil ik niet, want deze acteur wordt dan geassocieerd met die reclame.’ Dat is het meest belangrijke punt. Het gaat er niet om dat we geen commercials willen doen, maar het gaat om carrièreplanning. Het is een afweging om te maken.
    Tijdens het debat ging het om ‘Lenen.nl’; er is een aantal reclames die ik pertinent niet wil inspreken, en daar zijn leenreclames een voorbeeld van, want dat is moreel niet te verantwoorden.”
Waldemar: “Je moet het vergelijken met een banketbakker. Die ga je ook niet vragen om in een fabriek te gaan bakken. Hooguit als je het geld nodig hebt. Het spelen in een reclame kan, mits je het kunt plannen zonder dat je andere werk op het toneel of in film/tv niet in gevaar komt.”
Vincent: “Bovendien kunnen andere mensen denken: ‘Hey, die acteur zit in een commercial, daar gaat het dan zeker niet goed mee!’ Dat moet je niet hebben.”

Jullie zeggen op jullie website onder andere dat jullie de druk op de ketel gaan houden. Hoe willen jullie dat aanpakken?
Waldemar: “Dat doen we door met de media te praten, met allerlei andere groepen te praten, we werken samen met PAM, we zitten in PlatformMakers, Vincent gaat naar het Ministerie van OC&W, Loek en Anna gaan met de vakbonden praten.”
Vincent: “We moeten nu zichtbaar zijn voor de andere partijen, je moet jezelf uitnodigen voor bijeenkomsten en discussies. Dat doen we nu een jaar al en we merken dat we de vruchten ervan kunnen plukken. We worden nu automatisch uitgenodigd voor gesprekken. Daarnaast is Boris van der Ham bestuurslid van ACT en die kan ons allerlei tips geven over hoe met de politiek te praten.”
Waldemar: “Het goede is ook dat al onze leden enthousiast zijn over ACT, je ziet dat ook A-acteurs zich in willen inzetten voor ACT en zich betrokken voelen bij de acteursgroep.”
Vincent: “Sommige acteurs voelen zich schuldig dat ze niet veel participeren in de groep, maar wij vinden het belangrijk dat zij, naast hun werk goed doen, ACT ondersteunen, moreel, of eventueel met activiteiten. Het is het meest belangrijk dat we als groep met elkaar sterk staan en één stem hebben. Er kunnen zeker nog 200 mensen lid worden van ACT, vooral de oudere generatie is nog geen lid.
    De acteurs moeten zien dat wij echt voor iets staan en dat we er over vijf jaar nog staan. Tot dusver hebben we al hele goede resultaten behaald.”
Waldemar: “Als er mensen zijn die dit lezen en iets willen doen voor ACT kunnen ze zeker bij ACT kunnen komen en dat ze hier, naast voor zichzelf, ook voor anderen veel werk kunnen verrichten, waaronder voor de volgende generatie acteurs.”  

Meer over ACT en hoe je in te schrijven, zie www.acteursbelangen.nl