De hel van '63

De Hel van ‘63

Met: Chris Zegers, Cas Jansen, Chava voor in ’t Holt, Lourens van den Akker, Chantal Janzen, Willeke van Ammelrooy, Dirk Zeelenberg, Cees Geel, Lottie Hellingman, Peggy Vrijens en Pierre Bokma.
Regie: Steven de Jong
Genre: Avontuur, drama, humor
Speelduur: 108 minuten
Kijkwijzer: 12 jaar en ouder
Release: 17 december 2009

Het is 1963. Ondanks het slechte weer besluit het bestuur van het Elfstedencomité, onder druk van de media, dat de Elfstedentocht doorgaat. Soldaat Henk Buma (Cas Jansen), boerenzoon Sjoerd Lelkama (Lourens van den Akker), arbeider Kees Ferwerda (Chris Zegers) en verpleegkundige Annemiek (Chava voor in ’t Holt) doen mee. Alle vier hebben zo hun redenen om deze tocht der tochten te rijden. De film is gebaseerd op de Elfstedentocht van 1963. Door de barre omstandigheden konden van de 9294 tourrijders slechts 69 deelnemers het Elfstedenkruisje in ontvangst nemen.

Oordeel
De Elfstedentocht door laten gaan is gekkenwerk. Niet doen, vindt de voorzitter. Maar hij maakt deze beslissing niet alleen. Van iedere stad is een man afgevaardigd die moet stemmen voor de tocht. Gedurende film zitten ze aan een grote tafel om te overleggen over de tocht. Vooral het gebekvecht tussen deze mannen onderling maakt de film erg grappig. Ondertussen komt de pers om de haverklap binnen om te vragen hoe het zit met de tocht.

De film belicht goed hoe de pers meningen kan beïnvloeden. De komst van Koningin Juliana en Prins Bernard en een vervelende journalist van de Telegraaf (briljant gespeeld door Dirk Zeelenberg) zorgen dat de mannen over het hoofd zien hoe gevaarlijk de tocht is. Met zes tegen vijf stemmen wordt beslist. 'It giet troch!'

De film is erg vermakelijk om naar te kijken en het decor is prachtig. De opnamen zijn deels geschoten in Lapland en met behulp van de computer zijn er Friese elementen zoals molens, boerderijen en dorpsgezichten aan toegevoegd. Stavoren en Hindeloopen hebben ineens een dikke laag ijs en sneeuw. Net echt. Regisseur Steven de Jong heeft een mooie manier gevonden om de tocht uit te beelden. Van bovenaf wordt er ingezoomd op een landkaart die langzaam verandert in echt beeld.

Jammer is dat de film nooit echt spannend wordt. Links en rechts vallen schaatsers uit met bevroren en bloedende ledematen, terwijl de vier hoofdpersonen gewoon rustig doorschaatsen. Het lijkt op een pleziertochtje. Ze zijn niet moe te krijgen en een bloedend been vormt geen belemmering. Geen verbeten gezichten, maar gezellig gepraat over koetjes en kalfjes. Als iemand uitvalt, is een kleine peptalk genoeg om hem of haar weer aan het schaatsen te krijgen. Sjoerd (debutant Lourens van den Akker) krijgt het voor elkaar om halverwege de tocht twee keer een oom te bezoeken om een lening los te krijgen. Na afloop voegt hij zich weer bij de anderen, die hij moeiteloos kan vinden in de drukte.

Maar wat de laconieke houding van de schaatsers betreft, die is wel conform de waarheid. Op archiefbeelden is te zien hoe de schaatsers in 1963 ook op hun gemak de tocht schaatsen en zich niet bewust waren van het gevaar.

De vier wedstrijdrijders en hun thuissituatie vormen samen met de pers en het Elfstedencomitee een boeiende invalshoek. Verwacht geen dramafilm, je krijgt een luchtige film voorgeschoteld vol grappen. Let goed op Edwin Evers als radioman en Piet Paulusma die heel even in beeld is om te vertellen hoe koud het wel niet is. De Hel van ’63 is genieten van de sfeer van Friesland in de jaren ’60.